Wat betekent het om een opera te maken op Surinaamse grond, gevormd door Europese klassieke tradities en geworteld in Surinaamse verhalen?
Theatermaker Mathieu Wijdeven onderzoekt het westerse operagenre binnen een Surinaamse context vol geesten, goden en mythen. In ontroerende aria’s en een muzikale reconstructie ontvouwt zich wat deze Surinaamse opera kan betekenen voor ons vandaag de dag. Mathieu is de verteller en hij brengt samen met operazanger Frank Dolphin Wong en pianist Djuwa Mroivili het verhaal tot leven.
De voorstelling gebruikt Het Pand der Goden (1906), de eerste Surinaamse opera van Johannes Helstone, als uitgangspunt. Wijdevens betovergrootvader G.G.T. Rustwijk ontwierp de scenografie voor deze opera. Helstone werd geboren op plantage Berg en Dal in Suriname. Duitse zendelingen op de plantage ontdekten zijn muzikale talent en hielpen hem te studeren aan het conservatorium in Leipzig. Opgeleid in de Europese klassieke traditie, maar geworteld in Surinaamse verhalen, ritmes en mythes, klinken in Helstones muziek beide werelden door
"Wijdeven vertelt de complexe levensverhalen helder en invoelend, zonder tot een oordeel over te gaan. Hij geeft ruimte aan de oorspronkelijke goden en mythe van Suriname, zodat ook de tegenstem van de kerstening een nadrukkelijke aanwezigheid krijgt. En terecht. Westerse muziek op Surinaamse grond, hoe spannend is dat!"
"Wijdeven weet de toeschouwer scène na scène te boeien. De kritiek op het koloniale systeem geeft hij verhuld, maar daarom niet minder scherp en krachtig weer, vooral in zijn weergave van de idealen van gelijkheid die Helstone en Rustwijk koesteren."
"Wijdeven voert het publiek niet alleen langs het koloniale verleden van Suriname, en dan de westerse interpretaties daarvan, maar vertelt ook intrigerend over Surinaamse mythen, gebruiken en goden."
regie, concept, performer, tekst, scenografie Mathieu Wijdeven componist Johannes Nicolaas Helstone muzikant, performer Djuwa Mroivili zang (bariton), performer Frank Dolphin Wong co-regie Lisenka Heijboer Castañón dramaturgie en schrijfadvies Maarten van Hinte dramaturgie Jappe Groenendijk co-scenografie en lichtontwerp Scott Robin Jun akoestische scenografie, geluidskunstenaar Aurélie Nyirabikali Lierman kostuumontwerp Denzel Veerkamp 3D-ontwerp Gertjan Ruigrok rekwisiteur Fay van Erp educatie & interactie Anne Sollie marketing & communicatie Marloes Reuderink productieleider Ibtisam Boucheloukh technisch producent Peter Leeuwenburgh techniek Arjen Fortuin, Axel Dikkers, Sidney van Geest, Jimmy Niesen, Thijs van den Bergh, Martijn Huisman, Marijn van Engelen
geïnterviewden Astrid Helstone, Isabelle Best, Ivar Mase, Marjory Helstone, Ruby Fernandes, Stefano Parana, Stephanus Tokoe, Terence Panka, Edwien Bodjie
met dank aan Theater Thalia, Koninklijk Concertgebouworkest, Judith van Wanrooij, Djina Bergraaf-Sanchit, Dave Edhard, Karin Lachmising, Conservatorium van Suriname geïnspireerd door scenografie van G.G.T. Rustwijk
Mathieu Wijdeven (Tilburg, 1991), zijn werk begint vanuit een fascinatie voor de symbiotische relatie die mensen aangaan met objecten. Via abstracte sculpturen nodigt hij het publiek uit om over persoonlijke en existentiële thema’s na te denken. De afgelopen jaren werkte Mathieu aan verschillende sculpturen. In een reeks performances met deze sculpturen onderzocht hij de relatie tussen mens en constructie.
In seizoen 2021-2022 ging Mathieu zijn solovoorstelling Het waarom beantwoord in première. Na uitgebreid onderzoek naar het leven van zijn betovergrootvader, die een dichter en veelzijdig kunstenaar bleek te zijn, brengt Mathieu een ode aan zijn voorvader. G.G.T. Rustwijk (1862 - 1914) die leefde in Suriname in de periode net na de afschaffing van de slavernij. Hoe meer Mathieu over hem te weten kwam, hoe meer hij zich met hem verbonden voelde. Toen Mathieu op Rustwijks theaterstuk Het waarom beantwoord stuitte, besloot hij de maatschappijkritische onemanshow opnieuw op de planken te brengen. Het waarom beantwoord werd geselecteerd voor Het Theaterfestival (2022), genomineerd voor de BNG Bank Theaterprijs(2022) en won de Toneelschrijfprijs (2022).
Als vooronderzoek voor Helstone in Het Pand der Goden maakte Mathieu de installatie M8: Helstone waarvoor hij naar Herrnhut, Leipzig, Paramaribo en Berg en Dal in Suriname, afreisde om verschillende perspectieven op Helstone en zijn opera te verzamelen.
